Problem cierpienia

Aleksandra Karwala, Kulturatka.pl

Prostym językiem pisarz stara się przekazać swojemu czytelnikowi istotę sprawy, z którą od wieków borykali się najwszechstronniejsi myśliciele swoich epok. Lewis nie gloryfikuje cierpienia, lecz także nie stawia go na pozycji zawziętego wroga ludzkości. Wielokrotnie zaznaczając, że może się mylić, a jego wywody nie są teologiczną rozprawą, ze spokojem godnym stoika przedstawia swój tok rozumowania.

Joanna Pachla, Nie tylko Narnia, Wp.pl

Co ważne, wywód Lewisa jest spójny i logiczny, prowadzony z myślą o czytelniku niezbyt w kwestiach wiary obytym i niekoniecznie dysponującym wiedzą z zakresu słownictwa czysto naukowego. Lewis posiłkuje się zresztą cytatami i historiami zasłyszanymi, często sięga po metafory i barwne opisy, a wszystko to sprawia, że jego narracja jest płynna i lekka, dostosowana do odbiorców o różnym stopniu zaawansowania tak czytelniczego, jak i teologicznego. Czasem ta metaforyka wydaje się nazbyt dziecinna, jakby faktycznie z myślą o prostaczkach była stosowana, ale zarzutu z tego czynić raczej nie można.

Marcin Wilk, Dziennik Polski

Wiele można mówić o cierpieniu. Na przykład to, że uszlachetnia. Albo to, że jest nieodłączną cechą  ludzkiego doświadczenia. Jednakże rozmowa o cierpieniu zawsze będzie ze względu na naturę zjawiska trudna i dotkliwa. Lewis, autor znakomitych „Opowieści z Narnii”, podejmuje się tego trudnego zadania, wskazując na różne postaci cierpienia. Utrata wiary, poczucie zepsucia, rany, jakich doświadczamy
– wszystko to może być pouczające, gdyż przynosi głębszą wiedzę na temat życia i związanych z nim emocji. „Cierpienie dostarcza okazji do heroizmu, z której ludzie korzystają zaskakująco często” – pisze Lewis. Pod rozwagę.

Sonia Miniewicz, Gildia

C.S. Lewis, utalentowany pisarz i znamienity wykładowca na oxfordzkim uniwersytecie, lubił zmuszać swych czytelników i słuchaczy do wysiłku, nie tylko intelektualnego, ale i emocjonalnego. Wydaje się też, że jest on jedną z najodpowiedniejszych osób, zdolnych do poruszania zagadnień dotyczących śmierci, cierpienia czy rozpaczy. W „Smutku” Lewis mierzył się z własnymi uczuciami, wszechogarniającym smutkiem po śmierci ukochanej żony. W powstałym wiele lat wcześniej „Problemie cierpienia” zastanawia się natomiast nad światem, którym rządzą odwieczne siły dobra i zła.

Dariusz Jasiński, Magazyn "Doza"

Biorąc do ręki książkę Clive’a Staplesa Lewisa „Problem cierpienia”, zdawałem sobie sprawę, że czeka mnie spore wyzwanie. Dlaczego? Autor „Opowieści z Narnii” dwukrotnie zmieniał swoje nastawienie do religii. Wychowany w rodzinie należącej do Kościoła anglikańskiego stał się ateistą, choć nie do końca znamy przyczyny jego negacji Boga.

Lektura dla wymagających

Tekst jest bardzo interesujący, autor podnosi tematykę ważną i szeroko dyskutowaną od lat, jednak koniecznym jest zaznaczenie, że książka ta z całą pewnością nie znajdzie uznania u każdego. Osoba, która spodziewa się jedynie luźnych myśli Lewisa na temat cierpienia, srogo się zawiedzie, bowiem otrzyma znacznie więcej, w znacznie innej formie.

Niebanalna ksiażka na niemodny temat

Dlaczego właśnie mnie to spotyka?

Różne mogą być przyczyny cierpienia, ale pytanie, które rodzi się w jego obliczu, jest zawsze takie samo: „Dlaczego właśnie mnie to spotyka?”. W tej eseistycznej książce znajdujemy jednak nie tylko refleksje filozoficzne, zmierzające ku próbie znalezienia odpowiedzi na powyższe pytanie, ale także rozważania teologiczne dotyczące istnienia Boga jako Absolutu, który stworzył ten świat i kieruje nim swą nieskończoną mądrością. Nie brak tu również licznych odniesień tytułowego tematu do literatury, w której cierpienie pojawia się prawie tak często jak miłość.

O miłości i cierpieniu

Lewis dzieli się swoimi myślami i intymnymi doświadczeniami, pokazując, że on też miał problemy z odnalezieniem właściwej drogi, nie potrafiąc się pozbierać po stracie osoby, którą kochał nad życie. Pisarz zwraca się do odbiorcy prostym językiem, używając znanych terminów, co sprawia, że tę lekturę czyta się jakby była opowieścią o sprawie dotyczącej całego społeczeństwa. Swój monolog kieruje do każdego człowieka, potrafiąc nawet pobudzić go do życia i zmusić do spojrzenia na pewne rzeczy zupełnie inaczej. Często autor odwołuje się do Biblii czy też do samego Boga, pokazując, że Stworzyciel, pomimo tego, iż niekiedy pozwala nam cierpieć, tak naprawdę darzy nas ogromną miłością, budząc nas do ożywienia.

Problem cierpienia

„W naszych przyjemnościach Bóg zwraca się do nas szeptem, w naszym sumieniu przemawia zwykłym głosem, w naszym cierpieniu – krzyczy do nas.” (C.S.Lewis „Problem cierpienia”, Esprit 2010, s.114) Pisarz, który zachwycił dzieci nie-jednego pokolenia siedmioma tomami „Opowieści z Narnii”, nie był tylko i wyłącznie pisarzem dla dzieci. Przede wszystkim był chrześcijańskim pisarzem i człowiekiem o niezwykle pięknym umyśle. A to połączenie daje autora, którego książki trafiają do wielu serc. Lewis jest niczym chirurg. Kładzie na stół operacyjny uczucia i emocje, bierze skalpel do ręki i przygląda się każdej wewnętrznej części swojego pacjenta. Była już miłość, rozłożona na cztery rodzaje, był i smutek. Teraz czas na cierpienie. I zapewniam Was, że obok tej książki nie można przejść obojętnie.

„To czysty nonsens uznawać cierpienie za jedno z odkryć nauki. Wystarczy przez chwilę rozważyć fakt, że wszystkie religie głoszono i praktykowano na długo przedtem, zanim na świeci pojawił się chloroform.” (s.13) W „Problemie cierpienia” Lewis porusza różne aspekty Dobra i Zła, rozważa biblijne paradoksy, ukazuje swoje przemyślenia na temat Nieba i Piekła, przedstawia bardzo ciekawą interpretację Księgi Rodzaju. I przy każdym z tych zagadnień jest poruszany problem cierpienia, który przedstawiony zostaje z każdy strony. Przy czym warto zauważyć, że Lewis opisuje bardzo skomplikowane sprawy językiem dostępnym i zrozumiałym dla każdego. Nie odpycha czytelnika, a wręcz przeciwnie - zaciekawia i intryguje. Tłumaczy wszystko bardzo ochoczo, przy czym używa nierzadko błyskotliwych i zabawnych metafor. Do całego problemu podchodzi w bardzo osobisty sposób i zaskakuje swoją szarością.

„Po cóż mówić wam o moich uczuciach? Już je znacie: są takie same jak wasze. Nie usiłuję dowieść, że cierpienie nie jest bolesne. Cierpienie boli.” (s.130)

Logika, jaką Lewis się posługuje, umie przekonywać i zjednywać. Swoje zdanie nierzadko opiera o słowa słynnych filozofów i świętych. Pisarz może zmusić do długich przemyśleń nie-jednego chrześcijanina. Jego rozważania, mimo że nie odchodzą od wartości chrześcijańskich, zaskakują. Lewis szkicuje przed nami Piekło, którego wizja jest bardzo daleka od ognia i kotłów, opowiada o Niebie, próbując za pomocą słowa przekazać czytelnikowi swoją ciekawą wizję. I na fundamencie tych przemyśleń pokazuje nam, że cierpienie nie zawsze jest złe, że jest rzeczą potrzebną i niezbędną. Nie ogranicza się tylko do traktowania o ludzkim bólu, porusza także kwestię cierpienia zwierząt. Czy zwierzęta cierpią? I na ile ich ból jest świadomy? Na to pytanie Wam nie odpowiem, jednak jestem pewna, że Lewis zrobi to z przyjemnością w „Problemie cierpienia”.

Polecam tę książkę każdemu: cierpiącemu, szczęśliwemu, wierzącemu, ateiście, sceptykowi i po prostu człowiekowi, który kocha czytać. C.S. Lewis był geniuszem, jestem tego pewna. Umiał patrzeć na świat zupełnie inaczej, niż my. W jego książkach rzeczy dotąd niezrozumiałe bądź zbyt naturalne, są stawiane zupełnie w innym świetle, co więcej tłumaczone i rozkładane na czynniki pierwsze. Przy czym Lewis nigdy nie pozwolił sobie na wywyższanie się i rozmawianie z czytelnikiem językiem mądrym i niezrozumiałym. Czytając jego książki ma się wrażenie, że pisarz siedzi tuż przy nas, popija herbatę i tłumaczy wszystko z przyjemnością, z uśmiechem zaglądając nam w oczy. Książki Lewisa są żywe i zapewne właśnie dlatego mają dar poruszania ludzkich serc.


Wiktoria Korzeniewska